Tai’o i te ’aura’a fēti’i
Tāmoni ’ore · e ’ohipa i roto i tā ’outou mauha’a ’itenati · ’aita roa tā ’outou e pāpa’i e fa’ataehia atu
’A feruri i te tupuna piri roa’e ’o tā ’outou ’e tō ’outou fēti’i tō’opiti e huā’ai.
Ia ’outou, ’o tō ’outou fēti’i te
taea’e ’aore rā tuahine fēti’i piti, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a
’e iāna, ’o ’outou te taea’e ’aore rā tuahine fēti’i piti, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a.
E huā’ai ’ōrua nā tō ’outou mau tupuna nō te u’i 3, ’o rātou ho’i te mau tupuna nō te u’i 4 o tō ’outou fēti’i. Tei raro a’e ’outou ia rātou e 3 u’i; tei raro a’e tō ’outou fēti’i e 4 u’i. E fa’ata’ahia te numera o te taea’e fēti’i nā te ta’ata piri a’e i te tupuna ’āmui (e ’āmui te mau taea’e fēti’i piti i te mau tupuna nō te u’i 3), ’e te parau « hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a » e fa’a’ite ïa i te hō’ē u’i i rotopū ia ’ōrua.
E mea ’āpī teie nō ’outou? E fa’ata’a te ’Aura’a fēti’i, ’ua fa’ata’ahia nāhea ’outou iho e tai’o ai, ma te hō’ē uira’a poto.
Haere hōhonu atuDNA ’āmui ’e te fāito o te ’aura’a fēti’i
I te rahira’a, e ’āmui te feiā e fēti’i mai teie te huru fātata 1,5625 % o tō rātou DNA (1 i roto i te 64). E ta’a ’ē te mau ta’ata mau, ’e i ni’a a’e i te mau taea’e fēti’i toru, e rave rahi ’aita e DNA ’āmui e ’itehia e te hō’ē tāmatara’a.
Fāito nō te ture tivira 7 (te mau ta’ahira’a i ni’a ’e te mau ta’ahira’a i raro, i fa’a’ohipahia i roto i te rahira’a o te ture tufa’ara’a tao’a i Marite); fāito nō te ture a te ’ēkālesia 4 (te pae roa a’e, i fa’a’ohipahia i roto i te mau parau fa’aipoipora’a tahito a te ’ēkālesia).
Tāpura taea’e fēti’i
I te pae: eaha te tupuna ’āmui ia ’outou. I ni’a: ia tō ’outou fēti’i. ’A pāta’i i te hō’ē ’āfata nō te fa’a’ohipa i te reira.
| Te tupuna, ’o tō ’outou ↓ · tōna → | metua | tupuna | tupuna nō te u’i 3 | tupuna nō te u’i 4 | tupuna nō te u’i 5 | tupuna nō te u’i 6 | tupuna nō te u’i 7 | tupuna nō te u’i 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| metua | ||||||||
| tupuna | ||||||||
| tupuna nō te u’i 3 | ||||||||
| tupuna nō te u’i 4 | ||||||||
| tupuna nō te u’i 5 | ||||||||
| tupuna nō te u’i 6 | ||||||||
| tupuna nō te u’i 7 | ||||||||
| tupuna nō te u’i 8 |
14’E i muri a’era, ’ua ’ite ato’a atu ra tō’u metua tāne o Lehi ē, tei ni’a iho i te mau ’api veo te tuatāpapara’a tupuna o tōna ra mau metua ; nō reira ’ua ’ite ’oia ē, e hua’ai ’oia nō Iosepha ; ’oia ho’i, ’o Iosepha te tamaiti a Iakoba, ’o tei ho’ohia i ’Aiphiti ra, ’e ’o tei fa’aorahia e te rima o te Fatu, ’ia ti’a iāna ’ia fa’aora i tōna ra metua tāne ia Iakoba, ’e tōna ’utuāfare pā’āto’a i te pohe o’e ra.
Mau uira’a
Eaha te ’aura’a o te « hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a »?
E tai’o te reira i te mau u’i i rotopū i nā taea’e fēti’i e piti. Te tamari’i a tō ’outou taea’e fēti’i mātāmua, ’o tō ’outou taea’e fēti’i mātāmua ïa, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a, nō te mea tei raro a’e ’oia ia ’outou hō’ē u’i. ’O ’outou ato’a tōna taea’e fēti’i mātāmua, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a: hō’ē ā te ’aura’a fēti’i i nā pae e piti.
Eaha te ta’a ’ēra’a i rotopū i te hō’ē taea’e fēti’i piti ’e te hō’ē taea’e fēti’i mātāmua, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a?
Tei roto te mau taea’e fēti’i piti i te hō’ē ā u’i ’e ’ua ’āmui rātou i te mau tupuna nō te u’i 3. Te taea’e fēti’i mātāmua, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a, ’ua ’āmui ’oia i tō ’outou mau tupuna (’aore rā ’ua ’āmui ’outou i tōna), terā rā tei ni’a ’aore rā tei raro ’oia hō’ē u’i.
Eaha te hō’ē taea’e fēti’i ’āfa?
E tupu te mau ’aura’a ’āfa ’ia ’āmui noa i te hō’ē tupuna o te hō’ē tāne ’e te vahine, ’ei hi’ora’a ’ia fa’aipoipo fa’ahou te hō’ē tupuna. E hō’ē noa tupuna ’āmui tō te mau taea’e fēti’i mātāmua ’āfa, ’aita e piti.
Eaha te i’oa o te tuahine o tō’u tupuna?
’O tō ’outou « tuahine o te tupuna » ïa. I roto i te reo Peretane, e pi’ihia ’oia « great-aunt » ’aore rā « grand-aunt »: hō’ē ā ta’ata. Te tuahine o tō ’outou tupuna nō te u’i 3, ’o tō ’outou « tuahine o te tupuna nō te u’i 3 » ïa.
Nāhea te mau fēti’i tāpiti e tai’ohia ai?
E tupu te mau ’aura’a tāpiti nā roto i te fa’aipoipora’a, ’aita nā roto i te fānaura’a, nō reira ’aita e tupuna ’āmui. E tu’u pinepine te mau ’utuāfare i te ta’o « tāpiti » i muri a’e i te ta’o tā rātou e fa’a’ohipa: te metua tāne o tō ’outou metua tāne tāpiti, ’o tō ’outou tupuna tāne tāpiti ïa. I ni’a i te mau karata TempleKit, e nehenehe ’outou e tāpa’o i te « Fēti’i tāpiti » ’e e pi’ihia te pae i te i’oa o te metua tāpiti.