Tāpura ta’o nō te mau pāpa’a parau tahito
’Aita te rahira’a o te mau pāpa’a parau a tō tātou mau tupuna i pāpa’ihia nā roto i te reo Tahiti. E fa’ata’a teie mau tāpura i te tahi mau ta’o tā ’outou e tītau nō te tai’o i te hō’ē tāpa’ora’a bāpetizora’a, fa’aipoipora’a ’aore rā tanura’a, ’e te mau i’oa ’āva’e, ’e te mau i’oa tahito ato’a.
Tāmoni ’ore · e ’ohipa i roto i tā ’outou mauha’a ’itenati · ’aita roa tā ’outou e pāpa’i e fa’ataehia atu
Te mau ta’o Holane i roto i te mau pāpa’a parau tahito
Mau ’āva’e
| Tenuare | januari (louwmaand, lauwmaand) |
| Fepuare | februari (sprokkelmaand) |
| Māti | maart (lentemaand) |
| ’Eperēra | april (grasmaand) |
| Mē | mei (bloeimaand) |
| Tiunu | juni (zomermaand) |
| Tiurai | juli (hooimaand) |
| ’Ātete | augustus (oogstmaand) |
| Tetepa | september (herfstmaand) |
| ’Ātopa | oktober (wijnmaand) |
| Novema | november (slachtmaand) |
| Tītema | december (wintermaand) |
Mau ta’o o te pāpa’a parau
| fānau | geboren |
| bāpetizohia (tamari’i) | gedoopt |
| fa’aipoipo | getrouwd / gehuwd |
| pohe | overleden |
| tanuhia | begraven |
| fānaura’a | geboorte |
| bāpetizora’a | doop |
| fa’aipoipora’a | huwelijk (ondertrouw = ’ōpuara’a fa’aipoipo) |
| pohera’a | overlijden |
| tanura’a | begrafenis |
| metua tāne | vader |
| metua vahine | moeder |
| tamaiti | zoon |
| tamahine | dochter |
| tamari’i | kind |
| tāne | man / echtgenoot |
| vahine | vrouw / echtgenote / huisvrouw |
| vahine ivi | weduwe |
| tāne ivi | weduwnaar |
| mau metua | ouders |
| mau metua turu (bāpetizora’a) | doopgetuigen / peter en meter |
| mau ’ite | getuigen |
| fānau i rapae i te fa’aipoipora’a | onwettig / natuurlijk kind |
| māhanahana | tweeling |
| matahiti (te matahiti o te ta’ata) | oud |
| matahiti | jaren |
| pāroita | parochie / gemeente |
| ’ēkālesia / fare purera’a | kerk |
| pāpa’a parau / puta tāpa’ora’a | akte / register |
| ’aita i fa’aipoipo | ongehuwd / jongman / jongedochter |
| tei pohe (te ta’ata i pohe) | wijlen |
| ta’ata fa’a’apu | landbouwer / boer |
| rave ’ohipa / tāvini | arbeider / dienstbode |
- E ha’amata te mau pāpa’a parau tivira (burgerlijke stand) i te matahiti 1811 i roto i te rahira’a o Holane; nā mua i te reira, ’a fa’a’ohipa i te mau puta ’ēkālesia (DTB: doop, trouw, begraven).
- Te hō’ē i’oa mai te Pieterszn ’aore rā te Jansdr, te ’aura’a ’o te tamaiti ’aore rā te tamahine a Pieter ’aore rā a Jan. ’Ua riro te mau i’oa ’utuāfare tāmau ’ei ture i te matahiti 1811.
- « jongman » ’e « jongedochter », te ’aura’a ’o te hō’ē tāne ’e te hō’ē vahine ’aita roa i fa’aipoipo.
16Nō reira, ’a fa’a’ore atu i te tama’i, ’e ’a poro i te parau nō te hau, ’e ’a tītau itoito ’ia fa’afāriu i te ’ā’au o te mau tamari’i i tō rātou ra mau metua, ’e te ’ā’au ho’i o te mau metua i te mau tamari’i ;
Te Ha’api’ira’a Tumu ’e te mau Fafaura’a 98:16Te Fatu, nā roto ia Iosepha SemitaTe mea tā te mau pāpa’ira’a mo’a ’e te mau peropheta e ha’api’i ra nō ni’a i te ’āamu ’utuāfare →Mau uira’a
Eaha te ’aura’a o te 7bris ’aore rā 9ber i roto i te hō’ē tai’o mahana?
E pāpa’ira’a poto Latino teie tā e rave rahi reo i fa’a’ohipa: 7bris = Tetepa, 8bris = ’Ātopa, 9bris = Novema, Xbris = Tītema. ’Ua ha’amata te matahiti Roma tahito i te ’āva’e Māti, nō reira ’o Tetepa te hitu o te ’āva’e.
E ti’a ānei iā’u ’ia ’ite i te reo nō te tai’o i te hō’ē pāpa’a parau?
Pinepine, ’aita. E fa’ahiti-fa’ahou-hia te hō’ē ā piti ’ahuru ’aore rā toru ’ahuru ta’o i roto i te mau tāpa’ora’a bāpetizora’a, fa’aipoipora’a ’e tanura’a, nō reira e tauturu rahi te hō’ē tāpura poto ’e te tahi fa’a’oroma’i.
Te tahi atu mau mauha’a tāmoni ’ore
Tumu ’utuāfare’A hāmani i te hō’ē tumu huna i roto i tā ’outou mauha’a ’itenatiHāmani i te hōho’a tāhiriTe hō’ē hōho’a tāhiri nō te nene’i, 5 e tae atu i te 8 u’iTāpura papa tupunaĒ tae atu i e pae u’i i ni’a i te hō’ē ’ao’aoMau tāpura vata nō te nene’iPapa tupuna, ’api pupu ’utuāfare, tāpura tuatāpapara’aTai’o i te ’aura’a fēti’iTaea’e fēti’i piti, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a? ’A ’imiTe mau ’aura’a fēti’i, ’ua fa’ata’ahiaEaha te taea’e fēti’i piti, e piti u’i te ta’a ’ēra’a?