Haere i te tumu parau
TempleKit

Tai’o i te mau tai’o mahana

Te mau fifi tai’o mahana tā te feiā tuatāpapa ’āamu ’utuāfare e fārerei pinepine, ’ua ’imihia te pāhonora’a nō ’outou. E tano te mau pāhonora’a ato’a i te mau matahiti e 366 mahana ’e i te mau ’āvaria tahito.

Tāmoni ’ore · e ’ohipa i roto i tā ’outou mauha’a ’itenati · ’aita roa tā ’outou e pāpa’i e fa’ataehia atu

Mahana fānaura’a mai te matahiti o te ta’ata

E rave rahi taime, e hōro’a te hō’ē parau pohera’a, te hō’ē tai’ora’a ta’ata ’aore rā te hō’ē ’ōfa’i mēnema i te matahiti o te ta’ata, ’aita rā i te mahana fānaura’a. ’A pāpa’i i te tai’o mahana o taua pāpa’a parau ra ’e te matahiti o te ta’ata.

Tai’o mahana o te pāpa’a parau (pohera’a, tai’ora’a ta’ata…)
’Ua fānau i rotopū i te 13 nō Māti 1786 ’e te 12 nō Māti 1787. ’Ia hōro’ahia te matahiti ana’e, ’o te mea pāpū roa a’e ïa e noa’a; ’a pāpa’i « fātata 1786 » (tei roto i te 1786 te rahira’a o taua taime ra) ’aore rā « 1786–1787 ».

E nehenehe te matahiti o te ta’ata i roto i te mau pāpa’a parau tahito ’ia hape hō’ē matahiti ’aore rā hau atu. ’A hi’o i te pāhonora’a ’ei tāpa’o e fa’aau i te hō’ē parau bāpetizora’a.

Te matahiti i te hō’ē ’ohipa, ’aore rā te taime i rotopū i nā tai’o mahana e piti

Tai’o mahana mātāmua (’ei hi’ora’a, fānaura’a)
Tai’o mahana piti (’ei hi’ora’a, fa’aipoipora’a ’aore rā pohera’a)
63 matahiti, 10 ’āva’e ’e 17 mahana (23,330 mahana).

Mahana o te hepetoma

E māramarama a’e te mau pāpa’a parau mai teie « ’ua bāpetizohia i te Tāpati i muri a’e i tōna fānaura’a » ’ia ’ite ’outou i te mahana o te hepetoma.

Tai’o mahana
’O te 1 nō Tenuare 1800 (Gregorian), e Mahana toru ïa.

Julian ↔ Gregorian

Hou te hō’ē fenua i taui ai i tōna ’āvaria, ’ua tae noa tōna mau tai’o mahana e 10 e tae atu i e 13 mahana i muri a’e i tō tātou. ’A taui i te hō’ē tai’o mahana i rotopū i nā ’āvaria e piti.

Tai’o mahana mai tei pāpa’ihia

Nō te hō’ē tai’o mahana tāpiti mai te 11 nō Fepuare 1731/32, ’a pāpa’i i te matahiti i muri (1732).

’O te 2 nō Tetepa 1752 i roto i te ’āvaria Julian, ’o te 13 nō Tetepa 1752 ïa i roto i te ’āvaria Gregorian (11 mahana te ta’a ’ēra’a; e Mahana toru rāua tō’opiti).

Āfea te fenua tāta’itahi i taui ai i tōna ’āvaria

Mai te mea ē ’ua pāpa’ihia te hō’ē pāpa’a parau hou te tauira’a i tōna fenua, e tai’o mahana Julian ïa.

  • ’Ātopa 1582

    Paniora, Pōtītī, te rahira’a o Italia, Pologne Katorika

    I muri a’e i te 4 nō ’Ātopa, ’o te 15 nō ’Ātopa ïa.

  • Tītema 1582

    Farāni

  • Tītema 1582 – Tenuare 1584

    Holane: Holland, Zeeland, Brabant, Limburg (’e Flandre i Belgique)

  • 1583 – 1585

    Te mau hau Purutia Katorika ’e Autriche

  • 1700 – 1701

    Holane: Gelderland, Utrecht, Overijssel, Friesland, Groningen

    Te mau tuha’a fenua Porotetani. ’Ua taui Groningen i te matahiti 1583, ’ua ho’i i muri, ’e ’ua taui fa’ahou i te matahiti 1701.

  • Māti 1700

    Te mau hau Purutia Porotetani, Danemark ’e Norvège

    I muri a’e i te 18 nō Fepuare, ’o te 1 nō Māti ïa.

  • 1584 – 1812

    Suisse

    Hō’ē canton i te hō’ē taime.

  • Tetepa 1752

    Peretane Rahi, Irlande ’e te mau fenua Marite i raro a’e i te mana Peretane

    I muri a’e i te 2 nō Tetepa, ’o te 14 nō Tetepa ïa, ’e ’ua nu’uhia te matahiti ’āpī mai te 25 nō Māti i te 1 nō Tenuare.

  • Māti 1753

    Suède (’e Finlande)

    I muri a’e i te 17 nō Fepuare, ’o te 1 nō Māti ïa.

  • Fepuare 1918

    Rūtia

    Tē fa’a’ohipa noa nei te ’Ēkālesia Orthodoxe nō Rūtia i te ’āvaria Julian nō tāna mau ’ōro’a.

Haere hōhonu atuNāhea te tai’ora’a ’āvaria e ’ohipa ai

E fa’arirohia te tai’o mahana tāta’itahi ’ei Numera Mahana Julian (Julian Day Number): te hō’ē tai’ora’a ’ōhie nō te mau mahana mai te 1 nō Tenuare 4713 hou te Mesia mai. E tū’ati nā ’āvaria e piti i ni’a i taua tai’ora’a hō’ē ā, nō reira e mea pāpū roa te tauira’a i rotopū ia rāua.

E tu’u te ’āvaria Julian i te hō’ē mahana tāpiri i te 4 matahiti ato’a. E vaiiho te ’āvaria Gregorian e toru o terā mau mahana i te 400 matahiti ato’a (’e ’ere te 1700, 1800 ’e te 1900 i te matahiti e 366 mahana; ’o te 2000 rā). ’O te tumu ïa e rahi noa ai te ta’a ’ēra’a: 10 mahana i te 1582, 11 mai te 1 nō Māti 1700, 12 mai te 1 nō Māti 1800 ’e 13 mai te 1 nō Māti 1900 (tai’o mahana Julian; i roto i te Gregorian, mai te 12 nō Māti 1700, 13 nō Māti 1800 ’e 14 nō Māti 1900).

Hou te matahiti 1752, ’ua ha’amata ato’a Peretane (England), Wales, Irlande ’e te mau fenua Marite i te matahiti i te 25 nō Māti, ’o te tumu ïa o te mau tai’o mahana tāpiti mai te 1731/32.

57’E ’ua haere mai ra te mau vārua e rave rahi nō roto mai i te fare tāpe’ara’a, ’e ’ua ti’a i te pae ’atau o te rima o te Atua ; ’e te toe’a ra, ’ua tāpe’ahia ïa i te mau fifi o te pōiri, ē tae noa atu i te ha’avāra’a nō te mahana rahi ra.
Mose 7:57Mose, i te pāpa’ira’a i te ’ōrama a EnohaTe mea tā te mau pāpa’ira’a mo’a ’e te mau peropheta e ha’api’i ra nō ni’a i te ’āamu ’utuāfare →

Mau uira’a

No te aha te tahi mau tai’o mahana e huru mai teie 1731/32?

E tai’o mahana tāpiti terā. Ē tae roa i te matahiti 1752, ’ua ha’amata Peretane (England), Wales, Irlande ’e te mau fenua Marite i raro a’e i te mana Peretane i te matahiti i te 25 nō Māti (’ua fa’a’ohipa Écosse i te 1 nō Tenuare mai te matahiti 1600 mai ā), nō reira ’ua pāpa’ihia te hō’ē tai’o mahana i rotopū i te 1 nō Tenuare ’e te 24 nō Māti ma nā matahiti e piti: 10 nō Fepuare 1731/32, ’o te matahiti 1732 ïa mai tā tātou e tai’o nei i teienei.

Eaha te ’aura’a o te « O.S. » ’aore rā « N.S. »?

Old Style (te ’āvaria tahito, Julian) ’e New Style (te ’āvaria ’āpī, Gregorian). ’Ua fānau George Washington i te 11 nō Fepuare 1731/32 O.S., ’o te 22 nō Fepuare 1732 N.S. ïa.

E mea pāpū ānei te matahiti o te ta’ata i roto i te mau pāpa’a parau tahito?

E rave rahi taime, ’aita. I roto i te tai’ora’a ta’ata (census) ’e te mau parau pohera’a, nā te ta’ata tei pāhono i te ’ōpani i hōro’a i te matahiti. ’A fa’a’ohipa i te matahiti fānaura’a i tai’ohia ’ei vāhi ha’amatara’a ’e ’a ’imi i te hō’ē parau bāpetizora’a ’aore rā parau fānaura’a.

Te tahi atu mau mauha’a tāmoni ’ore

Tumu ’utuāfare’A hāmani i te hō’ē tumu huna i roto i tā ’outou mauha’a ’itenatiHāmani i te hōho’a tāhiriTe hō’ē hōho’a tāhiri nō te nene’i, 5 e tae atu i te 8 u’iTāpura papa tupunaĒ tae atu i e pae u’i i ni’a i te hō’ē ’ao’aoMau tāpura vata nō te nene’iPapa tupuna, ’api pupu ’utuāfare, tāpura tuatāpapara’aTai’o i te ’aura’a fēti’iTaea’e fēti’i piti, hō’ē u’i te ta’a ’ēra’a? ’A ’imiTe mau ’aura’a fēti’i, ’ua fa’ata’ahiaEaha te taea’e fēti’i piti, e piti u’i te ta’a ’ēra’a?