ʻAlu hangatonu ki he ngaahi fakamatalá
TempleKit

Lisi ʻo e ngaahi foʻi lea ʻi he lekooti motuʻa

Naʻe ʻikai hiki ʻa e lahi ʻo e ngaahi lekooti ʻo e ngaahi kuí ʻi he lea faka-Tonga pe faka-Pilitānia. ʻOku kau ʻi he ngaahi lisi ko ʻení ʻa e kiʻi ngaahi foʻi lea siʻi ʻokú ke fie maʻu ke lau ʻaki ha hiki ʻo ha papitaiso, mali pe tanu, pea mo e ngaahi hingoa ʻo e māhiná, kau ai mo e ngaahi hingoa motuʻá.

Taʻetotongi · ʻoku ngāue ʻi hoʻo polausá · ʻoku ʻikai ʻave ha meʻa ʻokú ke hiki

Ngaahi foʻi lea Faka-Hōlani ʻi he ngaahi lekooti motuʻá

Ngaahi māhina

Sānualijanuari (louwmaand, lauwmaand)
Fēpuelifebruari (sprokkelmaand)
Maʻasimaart (lentemaand)
ʻEpeleliapril (grasmaand)
Mēmei (bloeimaand)
Sunejuni (zomermaand)
Siulaijuli (hooimaand)
ʻAokosiaugustus (oogstmaand)
Sepitemaseptember (herfstmaand)
ʻOkatopaoktober (wijnmaand)
Nōvemanovember (slachtmaand)
Tīsemadecember (wintermaand)

Ngaahi foʻi lea ʻo e lekooti

naʻe fāʻeleʻigeboren
naʻe papitaiso / papitaiso ʻi he valevalégedoopt
naʻe maligetrouwd / gehuwd
naʻe pekiaoverleden
naʻe tanubegraven
fāʻeleʻigeboorte
papitaisodoop
malihuwelijk (ondertrouw = fakahā ʻo e taumuʻa ke mali)
mateoverlijden
tanubegrafenis
tamaivader
faʻēmoeder
fohazoon
ʻofefinedochter
fānaukind
husepānitiman / echtgenoot
uaifivrouw / echtgenote / huisvrouw
uitou fefineweduwe
uitou tangataweduwnaar
mātuʻaouders
kau poupou ʻi he papitaisódoopgetuigen / peter en meter
kau fakamoʻonigetuigen
taʻe fakalao (naʻe ʻikai mali ʻa e mātuʻá)onwettig / natuurlijk kind
māhangatweeling
taʻu motuʻaoud
ngaahi taʻujaren
vāhenga siasiparochie / gemeente
siasikerk
lekooti / tohi lēsisitaakte / register
taʻe maliongehuwd / jongman / jongedochter
kuo pekiawijlen
tokotaha ngouelandbouwer / boer
tokotaha ngāue / sevānitiarbeider / dienstbode
  • ʻOku kamata ʻa e ngaahi lekooti fakapuleʻanga (burgerlijke stand) ʻi he 1811 ʻi he konga lahi ʻo Hōlani; kimuʻa ʻi he taimi ko iá, ngāueʻaki ʻa e ngaahi tohi ʻa e siasí (DTB: doop, trouw, begraven).
  • Ko ha hingoa fakatamai hangē ko e Pieterszn pe Jansdr ʻoku ʻuhinga ia ko e foha pe ʻofefine ʻo Pieter pe Jan. Naʻe hoko ʻa e ngaahi hingoa fakafāmili tuʻumaʻú ko e lao ʻi he 1811.
  • ʻOku ʻuhinga ʻa e “jongman” mo e “jongedochter” ki ha tangata mo ha fefine naʻe teʻeki ʻaupito mali.
8Ko ʻeni naʻe lea ʻaki ʻe ʻĀtama ʻa e kikité ni, ʻi hono ueʻi ia ʻe he Laumālie Māʻoniʻoní, pea naʻe tauhi ha tohi hohoko ʻo e fānau ʻa e ʻOtuá. Pea ko e tohi ʻeni ʻo e ngaahi toʻu tangata ʻo ʻĀtamá, ʻa ia naʻe pehē: ʻI he ʻaho naʻe fakatupu ai ʻe he ʻOtuá ʻa e tangatá, naʻá ne ngaohi ia ʻi he tatau ʻa e ʻOtuá;
Mōsese 6:8MōseseKo e meʻa ʻoku akoʻi ʻe he folofolá mo e kau palōfitá fekauʻaki mo e hisitōlia fakafāmilí →

Ngaahi fehuʻi

Ko e hā ʻa e ʻuhinga ʻo e 7bris pe 9ber ʻi ha ʻaho?

Ko ha founga nounou faka-Latina ia naʻe ngāueʻaki ʻe he ngaahi lea lahi: 7bris = Sepitema, 8bris = ʻOkatopa, 9bris = Nōvema, Xbris = Tīsema. Naʻe kamata ʻa e taʻu motuʻa ʻa Loma ʻi Maʻasi, ko ia ko Sepitema ko e māhina hono fitu ia.

ʻOku fie maʻu ke u lea ʻaki ʻa e leá ke lau ha lekooti?

Faʻa ʻikai. ʻOku toutou ngāueʻaki ʻe he ngaahi hiki ʻo e papitaiso, mali mo e tanu ʻa e foʻi lea tatau pē nai ʻe uofulu pe tolungofulu, ko ia ko ha kiʻi lisi nounou mo ha kiʻi faʻa kātaki ʻe aʻu mamaʻo ai.

Ngaahi meʻangāue taʻetotongi lahi ange