Ekibala oluganda
Kya bwereere · kikolera mu browser yo · tewali ky’owandiika ekiweerezebwa
Lowooza ku jjajja asinga okubeera okumpi ggwe n’ow’oluganda lwo mwembi gwe muvaamu.
Ow’oluganda lwo ye
kizibwe ow’okubiri, enjawulo y’omulembe gumu
ate ye akuyita kizibwe ow’okubiri, enjawulo y’omulembe gumu.
Mwembi muva mu bantu be bamu: ggwe obayita bazadde ba jjajja, ate ow’oluganda lwo abayita bajjajja ba jjajja. Ggwe oli emirembe 3 wansi waabwe; ow’oluganda lwo ali emirembe 4. Omutendera gwa bakizibwe gubalirwa ku oyo ku mmwe ali okumpi ennyo ne bajjajja be mugabana (bakizibwe ab’okubiri bagabana bazadde ba jjajja), ate “enjawulo y’omulembe gumu” kitegeeza omulembe 1 wakati wammwe.
Kino kipya gy’oli? Oluganda, nga lunnyonnyoddwa lukulaga engeri y’okulubala ggwe kennyini, n’ebibuuzo eby’okwegezesa.
Genda mu buzibaDNA gye mugabana n’amadaala g’oluganda
Ku kigero, abantu abakwatagana mu ngeri eno bagabana nga 1.5625% ku DNA yaabwe (1 ku 64). Abantu ababiri ddala baawukana nnyo, era okusukka ku bakizibwe ab’okusatu bangi tebagabana DNA okugezesa yonna gye kusobola okuzuula.
Eddaala ery’amateeka ag’obwannakyalo (civil law) 7 (emitendera egy’okwambuka n’egy’okukka, ekozesebwa mu mateeka g’obusika agasinga mu Amerika); eddaala ery’amateeka g’ekkanisa (canon law) 4 (oludda oluwanvu, olwakozesebwanga mu biwandiiko by’obufumbo eby’ekkanisa eby’edda).
Ekipande kya bakizibwe
Ku ludda: jjajja gwe mugabana bw’ali gy’oli. Waggulu: bw’ali eri ow’oluganda lwo. Nyiga akasanduuko okukakozesa.
| Jjajja eri ggwe ↓ · ye → | omuzadde | jjajja | omuzadde wa jjajja | jjajja wa jjajja | jjajja ow’omulembe ogwa 5 | jjajja ow’omulembe ogwa 6 | jjajja ow’omulembe ogwa 7 | jjajja ow’omulembe ogwa 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| omuzadde | ||||||||
| jjajja | ||||||||
| omuzadde wa jjajja | ||||||||
| jjajja wa jjajja | ||||||||
| jjajja ow’omulembe ogwa 5 | ||||||||
| jjajja ow’omulembe ogwa 6 | ||||||||
| jjajja ow’omulembe ogwa 7 | ||||||||
| jjajja ow’omulembe ogwa 8 |
Ebibuuzo
“Enjawulo y’omulembe gumu” kitegeeza ki?
Enjawulo y’emirembe ebala emirembe egiri wakati wa bakizibwe ababiri. Omwana wa kizibwe wo ye “kizibwe, enjawulo y’omulembe gumu”, kubanga ali omulembe gumu wansi wo. Naawe oli kizibwe we, enjawulo y’omulembe gumu: oluganda lwe lumu ku njuyi zombi.
Enjawulo ki wakati wa kizibwe ow’okubiri ne kizibwe, enjawulo y’omulembe gumu?
Bakizibwe ab’okubiri bali mu mulembe gumu era bagabana bazadde ba jjajja. Kizibwe, enjawulo y’omulembe gumu, agabana naawe bajjajja bo (oba ggwe ogabana bajjajja be) naye ali omulembe gumu waggulu oba wansi.
Kizibwe ow’omuzadde omu y’ani?
Oluganda olw’omuzadde omu luva mu kugabana jjajja omu yekka ku bafumbo, okugeza jjajja bwe yaddamu okuyingira obufumbo. Bakizibwe ab’omuzadde omu bagabana jjajja omu mu kifo kya babiri.
Muganda wa jjajja wange omukazi mmuyita ntya?
Mu Luganda bangi bamuyita “jjajja”; TempleKit emuyita “muganda omukazi owa jjajja”. Muganda omukazi ow’omuzadde wa jjajja wo ye “muganda omukazi ow’omuzadde wa jjajja”.
Ab’oluganda ab’omu bufumbo babalibwa batya?
Oluganda olw’omu bufumbo luva mu bufumbo, so si mu kuzaalibwa, n’olwekyo tewali jjajja gwe mugabana. Amaka gatera okwongera “ow’omu bufumbo” ku kigambo kye bandikozesezza: kitaawe wa taata wo ow’omu bufumbo ye jjajja wo omusajja ow’omu bufumbo. Ku kaadi za TempleKit osobola okulonda “Ow’oluganda ow’omu bufumbo” era oludda lutuumibwa erinnya ly’omuzadde ow’omu bufumbo.