Buuka odde ku biri mu lupapula
TempleKit

Ekibala ennaku

Ebizibu by’ennaku abanoonyereza ku byafaayo by’amaka bye basinga okusanga, nga bibaliddwa ku lulwo. Buli kyokuddamu kitwala mu kubala emyaka egy’olunaku olwongerwako (leap years) ne kalenda enkadde.

Kya bwereere · kikolera mu browser yo · tewali ky’owandiika ekiweerezebwa

Olunaku lw’okuzaalibwa okuva ku myaka

Ekiwandiiko ky’okufa, okubala abantu oba ejjinja ly’oku ntaana emirundi mingi biwa emyaka mu kifo ky’olunaku lw’okuzaalibwa. Wandiika olunaku lw’ekiwandiiko ekyo n’emyaka.

Olunaku lw’ekiwandiiko (okufa, okubala abantu…)
Yazaalibwa wakati wa 13 Marisi 1786 ne 12 Marisi 1787. Ng’emyaka gyokka gye giweereddwa, ekyo kye kisinga okusemberera; kiwandiike nti “nga mu 1786” (ebbanga eryo erisinga obunene ligwa mu 1786) oba “1786–1787”.

Emyaka egiri mu biwandiiko eby’edda giyinza okukyamako omwaka gumu oba okusingawo. Kitwale ng’akabonero k’olina okukebera ng’okigeraageranya n’ekiwandiiko ky’okubatizibwa.

Emyaka ku kintu ekyaliwo, oba ebbanga wakati w’ennaku bbiri

Olunaku olusooka (okugeza okuzaalibwa)
Olunaku olwokubiri (okugeza obufumbo oba okufa)
emyaka 63, emyezi 10 n’ennaku 17 (ennaku 23,330).

Olunaku lwa wiiki

Ebiwandiiko nga “yabatizibwa ku Ssabbiiti eyaddirira okuzaalibwa kwe” bitegeerekeka bulungi bw’omanya olunaku lwa wiiki.

Olunaku
1 Janwaliyo 1800 (Gregorian) lwali Lwakusatu.

Julian ↔ Gregorian

Ensi nga tennakyusa kalenda, ennaku zaayo zaali emabega w’ezaffe n’ennaku 10 okutuuka ku 13. Kyusa olunaku okuva ku kalenda emu okudda ku ndala.

Olunaku nga bwe lwawandiikibwa

Ku lunaku olulina emyaka ebiri nga 11 Febwaliyo 1731/32, wandiika omwaka ogw’oluvannyuma (1732).

2 Sebuttemba 1752 mu kalenda ya Julian lwe lunaku 13 Sebuttemba 1752 mu kalenda ya Gregorian (enjawulo y’ennaku 11; ennaku zombi zaali Lwakusatu).

Buli kifo we kyakyusiza kalenda

Ekiwandiiko bwe kiba nga kyawandiikibwa nga ekifo kyakyo tekinnakyusa kalenda, olunaku olwo lwa Julian.

  • Okitobba 1582

    Sipeyini, Potugaali, ebitundu ebisinga obungi ebya Yitale, Polandi ey’Abakatoliki

    Oluvannyuma lwa 4 Okitobba ne kuddako 15 Okitobba.

  • Desemba 1582

    Bufalansa

  • Desemba 1582 – Janwaliyo 1584

    Holandi: Holland, Zeeland, Brabant, Limburg (ne Flanders mu Bubirigi)

  • 1583 – 1585

    Amasaza ga Bugirimaani ag’Abakatoliki ne Awusituriya

  • 1700 – 1701

    Holandi: Gelderland, Utrecht, Overijssel, Friesland, Groningen

    Amasaza g’Abapolotestante. Groningen yakyusa mu 1583, n’eddayo ku nkadde, n’ekyusa nate mu 1701.

  • Marisi 1700

    Amasaza ga Bugirimaani ag’Abapolotestante, Denimaaka ne Nolwe

    Oluvannyuma lwa 18 Febwaliyo ne kuddako 1 Marisi.

  • 1584 – 1812

    Swizirandi

    Essaza ku ssaza (canton ku canton).

  • Sebuttemba 1752

    Bungereza, Ayalandi n’amatwale ga Amerika

    Oluvannyuma lwa 2 Sebuttemba ne kuddako 14 Sebuttemba, era omwaka omuggya ne guva ku 25 Marisi ne gudda ku 1 Janwaliyo.

  • Marisi 1753

    Swiiden (ne Finilandi)

    Oluvannyuma lwa 17 Febwaliyo ne kuddako 1 Marisi.

  • Febwaliyo 1918

    Russia

    Ekkanisa ya Russia Orthodox ekyakozesa kalenda ya Julian ku nnaku zaayo enkulu.

Genda mu buzibaOkubala kwa kalenda bwe kukola

Buli lunaku lufuulibwa Julian Day Number: omuwendo gw’ennaku ogwangu okuva ku 1 Janwaliyo 4713 nga Kristo tannazaalibwa. Kalenda zombi zigoberera omuwendo gwe gumu, n’olwekyo okukyusa okuva ku emu okudda ku ndala kutuufu ddala.

Kalenda ya Julian eyongerako olunaku (leap day) buli myaka 4. Kalenda ya Gregorian ebuuka esatu ku zo buli myaka 400 (1700, 1800 ne 1900 tegyali myaka gya leap; 2000 gwali). Eyo y’ensonga lwaki enjawulo yeeyongera: ennaku 10 mu 1582, 11 okuva ku 1 Marisi 1700, 12 okuva ku 1 Marisi 1800 ne 13 okuva ku 1 Marisi 1900 (ennaku za Julian; mu Gregorian okuva ku 12 Marisi 1700, 13 Marisi 1800 ne 14 Marisi 1900).

Nga 1752 tennatuuka, Bungereza, Welisi, Ayalandi n’amatwale nabyo byatandikanga omwaka nga 25 Marisi, era awo we wava ennaku ez’emyaka ebiri nga 1731/32.

Ebibuuzo

Lwaki ennaku ezimu zirabika nga 1731/32?

Ekyo kiyitibwa okuwandiika emyaka ebiri. Okutuusa mu 1752, Bungereza, Welisi, Ayalandi n’amatwale ga Amerika baatandikanga omwaka nga 25 Marisi (Sikotilandi yali ekozesa 1 Janwaliyo okuva mu 1600), n’olwekyo olunaku wakati wa 1 Janwaliyo ne 24 Marisi lwawandiikibwanga n’emyaka gyombi: 10 Febwaliyo 1731/32 kitegeeza 1732 nga bwe tubala leero.

“O.S.” oba “N.S.” kitegeeza ki?

Old Style (kalenda ya Julian) ne New Style (kalenda ya Gregorian). George Washington yazaalibwa nga 11 Febwaliyo 1731/32 O.S., nga kino kye 22 Febwaliyo 1732 N.S.

Emyaka egiri mu biwandiiko eby’edda gituufu kwenkana wa?

Emirundi mingi si mituufu nnyo. Emyaka egiri mu kubala abantu ne mu biwandiiko by’okufa gyaweebwanga omuntu yenna eyaggulawo oluggi. Kozesa omwaka gw’okuzaalibwa ogubaliddwa ng’entandikwa, onoonye ekiwandiiko ky’okubatizibwa oba eky’okuzaalibwa.

Ebikozesebwa ebirala eby’obwereere

Omuti gw’amakaZimba omuti gw’ekyama mu browser yoEkikola ekipande ky’ekiwujjoEkipande ky’ekiwujjo eky’okukuba, emirembe 5 okutuuka ku 8Ekipande ky’olulyoEmirembe egitasukka etaano ku lupapula lumuEbipande ebyereere eby’okukubaOlulyo, olupapula lw’amaka, olupapula lw’okunoonyerezaEkibala olugandaKizibwe ow’okubiri, enjawulo y’omulembe gumu? KizuuleOluganda, nga lunnyonnyoddwaKizibwe ow’okubiri, enjawulo y’emirembe ebiri, y’ani?