Sebali sa matsatsi
Mahala · e sebetsa ka sebatling sa hao · ha ho letho leo u le ngolang le romelloang kae kapa kae
Letsatsi la tsoalo ho tsoa lilemong
Rekoto ea lefu, palo ea sechaba kapa lejoe la lebitla hangata li fana ka lilemo sebakeng sa letsatsi la tsoalo. Kenya letsatsi la rekoto eo le lilemo.
Lilemo tse lirekotong tsa khale li ka fosahala ka selemo kapa ho feta. Nka karabo e le leseli leo u lokelang ho le hlahloba khahlanong le rekoto ea kolobetso.
Lilemo ketsahalong, kapa nako pakeng tsa matsatsi a mabeli
Letsatsi la beke
Lirekoto tse kang “o kolobelitsoe ka Sontaha ka mor’a tsoalo ea hae” li utloahala hantle ha u tseba letsatsi la beke.
Julian ↔ Gregory
Pele naha e fetola khalendara, matsatsi a eona a ne a le morao ho a rona ka matsatsi a 10 ho isa ho a 13. Fetolela letsatsi pakeng tsa tsena tse peli.
Bakeng sa letsatsi le nang le lilemo tse peli joaloka 11 Hlakola 1731/32, kenya selemo sa morao (1732).
Ha sebaka ka seng se fetola khalendara
Haeba rekoto e ngotsoe letsatsi pele ho phetoho sebakeng sa eona, ke letsatsi la Julian.
Mphalane 1582
Spain, Portugal, boholo ba Italy, Poland ea K’hatholike
La 4 Mphalane le ile la lateloa ke la 15 Mphalane.
Tšitoe 1582
France
Tšitoe 1582 – Pherekhong 1584
Netherlands: Holland, Zeeland, Brabant, Limburg (le Flanders e Belgium)
1583 – 1585
Linaha tsa Jeremane tsa K’hatholike le Austria
1700 – 1701
Netherlands: Gelderland, Utrecht, Overijssel, Friesland, Groningen
Liprofinse tsa Maprostanta. Groningen e fetotse ka 1583, ea khutlela morao, ’me ea fetola hape ka 1701.
Hlakubele 1700
Linaha tsa Jeremane tsa Maprostanta, Denmark le Norway
La 18 Hlakola le ile la lateloa ke la 1 Hlakubele.
1584 – 1812
Switzerland
Khantone ka khantone.
Loetse 1752
Great Britain, Ireland le likolone tsa Amerika
La 2 Loetse le ile la lateloa ke la 14 Loetse, ’me selemo se secha sa fallisoa ho tloha la 25 Hlakubele ho ea ho la 1 Pherekhong.
Hlakubele 1753
Sweden (le Finland)
La 17 Hlakola le ile la lateloa ke la 1 Hlakubele.
Hlakola 1918
Russia
Kereke ea Orthodox ea Russia e ntse e sebelisa khalendara ea Julian bakeng sa mekete ea eona.
Ithute haholoanyaneKamoo lipalo tsa khalendara li sebetsang kateng
Letsatsi le leng le le leng le fetoloa Julian Day Number: palo e bonolo ea matsatsi ho tloha ka la 1 Pherekhong 4713 pele ho Kreste. Likhalendara tseo ka bobeli li lumellana le palo e tšoanang, kahoo ho fetolela pakeng tsa tsona ho nepahetse ka botlalo.
Khalendara ea Julian e eketsa letsatsi le le leng lilemo tse ling le tse ling tse 4. Khalendara ea Gregory e tlōla a mararo a ’ona lilemong tse ling le tse ling tse 400 (1700, 1800 le 1900 e ne e se lilemo tse nang le letsatsi le eketsehileng; 2000 e ne e le sona). Ke kahoo phapang e ntseng e hola: matsatsi a 10 ka 1582, a 11 ho tloha ka la 1 Hlakubele 1700, a 12 ho tloha ka la 1 Hlakubele 1800 le a 13 ho tloha ka la 1 Hlakubele 1900 (matsatsi a Julian; ka Gregory ho tloha ka la 12 Hlakubele 1700, la 13 Hlakubele 1800 le la 14 Hlakubele 1900).
Pele ho 1752, England, Wales, Ireland le likolone le tsona li ne li qala selemo ka la 25 Hlakubele, ’me ke moo matsatsi a nang le lilemo tse peli joaloka 1731/32 a tsoang teng.
14’Me ho ile ha etsahala hore ntate, Lehi, a boele a fumane tatellano ea leloko la bo ntat’ae matlapeng a ts’epe e khubelu, ka baka leo o ile a tseba hore ke oa leloko la Josefa; ee, esita Josefa eane eo e neng e le mora oa Jakobo, ea ileng a rekisoa Egepeta, ’me ea ileng a bolokoa ka letsoho la Morena, hore a tle a boloke ntat’ae, Jakobo, le bohle ba lelapa la hae ba se timele ke tlala.
Lipotso
Hobaneng ha matsatsi a mang a shebahala joaloka 1731/32?
Hoo ke ho ngola lilemo tse peli. Ho fihlela ka 1752, England, Wales, Ireland le likolone tsa Amerika li ne li qala selemo ka la 25 Hlakubele (Scotland e ne e sebelisa la 1 Pherekhong ho tloha ka 1600), kahoo letsatsi le pakeng tsa la 1 Pherekhong le la 24 Hlakubele le ne le ngoloa ka lilemo tseo ka bobeli: 10 Hlakola 1731/32 e bolela 1732 ka mokhoa oa kajeno oa ho bala.
"O.S." kapa "N.S." e bolela eng?
Old Style (Julian, mokhoa oa khale) le New Style (Gregory, mokhoa o mocha). George Washington o hlahile ka 11 Hlakola 1731/32 O.S., e leng 22 Hlakola 1732 N.S.
Lilemo tse lirekotong tsa khale li nepahetse hakae?
Hangata ha li nepahale haholo. Lilemo tsa palo ea sechaba le tsa lirekoto tsa lefu li ne li fanoa ke mang kapa mang ea arabileng monyako. Sebelisa selemo sa tsoalo se baliloeng e le qalo ’me u batle rekoto ea kolobetso kapa ea tsoalo.