Nā papa huaʻōlelo o nā palapala kahiko
ʻAʻole i kākau ʻia ka hapa nui o nā palapala o ko kākou mau kūpuna ma ka ʻōlelo Hawaiʻi a i ʻole ka ʻōlelo Pelekānia. Hōʻike kēia mau papa i nā huaʻōlelo kakaʻikahi āu e pono ai no ka heluhelu ʻana i kekahi moʻolelo bapetizo, male a kanu paha, a me nā inoa mahina, me nā inoa kahiko.
Manuahi · holo ma kāu polokalamu kele pūnaewele · ʻaʻohe mea āu e kikokiko ai e hoʻouka ʻia
Nā huaʻōlelo Holani ma nā palapala kahiko
Nā mahina
| Ianuali | januari (louwmaand, lauwmaand) |
| Pepeluali | februari (sprokkelmaand) |
| Malaki | maart (lentemaand) |
| ʻApelila | april (grasmaand) |
| Mei | mei (bloeimaand) |
| Iune | juni (zomermaand) |
| Iulai | juli (hooimaand) |
| ʻAukake | augustus (oogstmaand) |
| Kepakemapa | september (herfstmaand) |
| ʻOkakopa | oktober (wijnmaand) |
| Nowemapa | november (slachtmaand) |
| Kekemapa | december (wintermaand) |
Nā huaʻōlelo palapala
| hānau | geboren |
| bapetizo ʻia | gedoopt |
| male | getrouwd / gehuwd |
| make | overleden |
| kanu ʻia | begraven |
| hānau ʻana | geboorte |
| bapetizo ʻana | doop |
| male ʻana | huwelijk (ondertrouw = manaʻo e male) |
| make ʻana | overlijden |
| kanu ʻana | begrafenis |
| makua kāne | vader |
| makuahine | moeder |
| keiki kāne | zoon |
| kaikamahine | dochter |
| keiki | kind |
| kāne | man / echtgenoot |
| wahine | vrouw / echtgenote / huisvrouw |
| wahine kāne make | weduwe |
| kāne wahine make | weduwnaar |
| mākua | ouders |
| nā kahu bapetizo | doopgetuigen / peter en meter |
| nā mea hōʻike | getuigen |
| keiki manuahi (hānau ma waho o ka male) | onwettig / natuurlijk kind |
| māhoe | tweeling |
| makahiki (o ke kanaka) | oud |
| makahiki | jaren |
| ʻāpana ʻekalesia | parochie / gemeente |
| ʻekalesia, hale pule | kerk |
| palapala / puke kākau inoa | akte / register |
| male ʻole | ongehuwd / jongman / jongedochter |
| ka mea i make | wijlen |
| mahiʻai | landbouwer / boer |
| limahana / kauwā | arbeider / dienstbode |
- Hoʻomaka nā palapala kīwila (burgerlijke stand) i 1811 ma ka hapa nui o Hōlani; ma mua o ia, e hoʻohana i nā puke ʻekalesia (DTB: doop, trouw, begraven).
- ʻO kekahi inoa makua kāne e like me Pieterszn a i ʻole Jansdr, ʻo ia ke keiki kāne a i ʻole ke kaikamahine a Pieter a i ʻole Jan. Ua lilo nā inoa ʻohana paʻa i kānāwai i 1811.
- ʻO “jongman” a me “jongedochter”, he kāne a he wahine i male ʻole.
1Aia hoi, e hoike aku auanei Au ia oe i ka Oihanakahuna, ma o ka lima la o Elaika, ke Kaula, mamua o ka hiki ana mai o ka la nui a weliweli o ka Haku; 2A e kanu no ia iloko o ka naau o na keiki i na olelo hoopomaikai i hai ia i na makua, a e huli ae ka naau o na keiki i ko lakou mau makua. 3Ina aole pela, e hoopau wale ia ka honua i Kona hiki ana mai.
Nā nīnau
He aha ka manaʻo o 7bris a i ʻole 9ber ma kekahi lā?
He kākau pōkole Lākina ia i hoʻohana ʻia e nā ʻōlelo he nui: 7bris = Kepakemapa, 8bris = ʻOkakopa, 9bris = Nowemapa, Xbris = Kekemapa. Ua hoʻomaka ka makahiki Roma kahiko i Malaki, no laila ʻo Kepakemapa ka ʻehiku o nā mahina.
Pono anei iaʻu ke ʻōlelo i ka ʻōlelo no ka heluhelu ʻana i kekahi palapala?
ʻAʻole ma ka maʻamau. Hoʻohana hou nā moʻolelo bapetizo, male a me kanu i nā huaʻōlelo like he iwakālua a kanakolu paha, no laila he papa pōkole a me ke ahonui iki ka mea e hiki ai ke hele lōʻihi.
Nā mea hana manuahi hou aku
Kumulāʻau ʻohanaE kūkulu i kumulāʻau pilikino ma kāu polokalamu kele pūnaeweleMea hana pakuhi peʻahiHe pakuhi peʻahi hiki ke paʻi ʻia, 5 a 8 hanaunaPakuhi moʻokūʻauhauA hiki i ʻelima hanauna ma ka ʻaoʻao hoʻokahiNā pakuhi hakahaka hiki ke paʻi ʻiaMoʻokūʻauhau, pepa pūʻulu ʻohana, moʻolelo noiʻiMea helu pilinaHoahānau papa ʻelua, kaʻawale hoʻokahi hanauna? E ʻikeNā pilina, i wehewehe ʻiaHe aha ka hoahānau papa ʻelua, kaʻawale ʻelua hanauna?