Ñe’ẽ aty jehaipyre ymaguarépe g̃uarã
Ñande ypykuéra jehaipyre hetave ndojehaíri guaraníme. Ko’ã lísta oguereko mbovymi ñe’ẽ reikotevẽva remoñe’ẽ hag̃ua peteĩ ñemongarai, ñemenda térã ñeñotỹ jehai, ha avei jasy réra, umi ymaguare avei.
Reiete · omba’apo nde kundahárape · mba’eve rehaíva noñemohupíri
holandés ñe’ẽ jehaipyre ymaguarépe
Jasy
| enero | januari (louwmaand, lauwmaand) |
| febrero | februari (sprokkelmaand) |
| marzo | maart (lentemaand) |
| abril | april (grasmaand) |
| mayo | mei (bloeimaand) |
| junio | juni (zomermaand) |
| julio | juli (hooimaand) |
| agosto | augustus (oogstmaand) |
| setiembre | september (herfstmaand) |
| octubre | oktober (wijnmaand) |
| noviembre | november (slachtmaand) |
| diciembre | december (wintermaand) |
Jehaipyre ñe’ẽ
| heñói | geboren |
| oñemongarai | gedoopt |
| omenda | getrouwd / gehuwd |
| omano | overleden |
| oñeñotỹ | begraven |
| ñeñói | geboorte |
| ñemongarai | doop |
| ñemenda | huwelijk (ondertrouw = omendaseha) |
| ñemano | overlijden |
| ñeñotỹ | begrafenis |
| túva | vader |
| sy | moeder |
| ta’ýra | zoon |
| tajýra | dochter |
| mitã | kind |
| ména | man / echtgenoot |
| tembireko | vrouw / echtgenote / huisvrouw |
| viúda | weduwe |
| viúdo | weduwnaar |
| tuvakuéra | ouders |
| padrino ha madrina | doopgetuigen / peter en meter |
| testígo | getuigen |
| ilegítimo | onwettig / natuurlijk kind |
| mokõi oñondive heñóiva | tweeling |
| ary orekóva | oud |
| ary | jaren |
| parroquia | parochie / gemeente |
| tupao | kerk |
| jehaipyre / registro | akte / register |
| ndomendáiva | ongehuwd / jongman / jongedochter |
| omanova’ekue | wijlen |
| chokokue | landbouwer / boer |
| mba’apohára / tembiguái | arbeider / dienstbode |
- Jehaipyre civil (burgerlijke stand) oñepyrũ 1811-pe Países Bajos hetavépe; upe mboyve, eipuru tupao kuatiañe’ẽ (DTB: doop, trouw, begraven).
- Peteĩ patronímico ha’eháicha Pieterszn térã Jansdr he’ise Pieter térã Jan ra’y térã rajy. Terajoapy ojemoambue’ỹva oiko léi ramo 1811-pe.
- “jongman” ha “jongedochter” he’ise kuimba’e ha kuña araka’eve nomendaiva’ekue.
1Péina ápe, Che aikuaaukáta peẽme pe Sacerdocio, Elías, pe proféta po rupi, ou mboyve Ñandejára ára tuicha ha oporomondyietéva. 2Ha ha’e omoĩ’atãta ta’yrakuéra korasõme umi promésa tuvakuérape ojejapova’ekue, ha umi ta’ýra korasõ ou jeýta ituvakuérape. 3Upeicha’ỹramo, opa pe yvy oñehundipaitéta ijejúpe.
Porandu
Mba’épa he’ise 7bris térã 9ber peteĩ féchape?
Ha’e latín jehai mbyky heta ñe’ẽ oipuruva’ekue: 7bris = setiembre, 8bris = octubre, 9bris = noviembre, Xbris = diciembre. Roma ary ymaguare oñepyrũ marzo-pe, upévare setiembre ha’ékuri 7ha jasy.
Aikotevẽpa añe’ẽ upe ñe’ẽme amoñe’ẽ hag̃ua peteĩ jehaipyre?
Jepivegua nahániri. Ñemongarai, ñemenda ha ñeñotỹ jehai oipurujey 20 térã 30 ñe’ẽ peteĩchagua, upévare peteĩ lísta mbykymi ha mbovymi py’aguapy nepytyvõ heta.
Hetave tembipuru reiete
Familia yvyraEjapo peteĩ yvyra ñemigua nde kundahárapeYpykuéra abaníko jejapohaYpykuéra abaníko rembokuatia hag̃ua, 5 guive 8 generasiõ peveYpykuéra rysýiPo generasiõ peve peteĩ kuatiaroguépeKuatia nandi rembokuatia hag̃uaYpykuéra rysýi, familia aty kuatia, jeporeka kuatiaPehẽngue papahaPrímo mokõiha, peteĩ generasiõ joavy reheve? EikuaaPehẽngue joaju, ñemyesakãMba’épa prímo mokõiha, mokõi generasiõ joavy reheve?